آمدى ، على بن محمد ، الإحكام فى اصول الأحكام ، ج 3 ، 4 ، ص 22 . اسنوى ، عبد الرحيم بن حسن ، التمهيد فى تخريج الفروع على الاصول ، ص ( 229 - 228 ) . تعارض حقيقت و مجاز تنافى ميان احتمال حمل لفظ بر معناى حقيقى يا مجازى تعارض حقيقت و مجاز ، به معناى ترديد در حمل لفظى بر معناى حقيقى و يا معناى مجازى آن است ، مانند آنكه شخص با شنيدن جمله : « رأيت اسدا » ترديد مىكند كه آيا لفظ « اسد » در معناى حقيقى خود ( حيوان درنده ) به كار رفته است يا در معناى مجازى آن ( مرد شجاع ) . در تعارض حقيقت و مجاز ، معناى حقيقى بر معناى مجازى مقدم است . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 1 ، ص ( 120 - 119 ) . تعارض حقيقى ر . ك : تعارض مستقر تعارض حكومتى تنافى ميان مدلول دليل حاكم و دليل محكوم تعارض حكومتى ، نوعى تعارض بدوى است كه ميان مدلول دليل حاكم و دليل محكوم به وجود مىآيد . دليل حاكم چون ناظر بر دليل محكوم و در صدد تفسير و تبيين آن است ، برآن مقدم مىشود و در نتيجه ، تنافى ميان آن دو از اين راه بر طرف مىگردد ، مانند اينكه دليلى بگويد : « اكرم العلماء » و دليل ديگر بگويد : « ان العالم الفاسق ليس عندى بعالم » ، كه دليل دوم چون گستره دليل اول را تضييق مىكند ، حاكم و مقدم برآن است . رشاد ، محمد ، اصول فقه ، ص 296 . طباطبايى حكيم ، محمد تقى ، الاصول العامة للفقه المقارن ، ص 367 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 6 ، ص 133 . تعارض خاص و عام ر . ك : تعارض عام و خاص تعارض خبر متواتر و خبر متواتر تنافى ميان مدلول ظاهرى دو خبر متواتر تعارض خبر متواتر و خبر متواتر ، از اقسام تعارض سنت و سنت و به معناى تنافى ميان مدلول ظاهرى دو خبر متواتر است . در مواردى كه دو دليل قطعى با يكديگر تعارض مىكنند و جمع عرفى ميان آنها ممكن نمىباشد بايد هر دو يا يكى از آنها را تأويل مناسب نمود و قواعد باب تعارض ، در آن جارى نمىشود . خويى ، ابو القاسم ، مصباح الاصول ، ج 3 ، ص 365 . فضلى ، عبد الهادى ، مبادى اصول الفقه ، ص 72 . جزايرى ، محمد جعفر ، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية ، ج 8 ، ص 63 . تعارض خبر مقطوع الصدور و مظنون الصدور تنافى مدلول خبر قطعى الصدور با خبر ظنّى الصدور تعارض خبر مقطوع الصدور و مظنون الصدور ، از اقسام تعارض سنت و سنت و به معناى تنافى ميان مدلول دو خبر است كه يكى از آن دو به‌طور قطع از معصوم عليه السّلام صادر شده است و نسبت به ديگرى ظن به صدور وجود دارد ، مانند : تعارض خبر متواتر با خبر واحد ، در جايى كه خبر متواترى نماز جمعه را واجب دانسته و خبر واحدى آن را واجب ندانسته است . در تعارض خبر مقطوع الصدور و مظنون الصدور ، خبر مقطوع الصدور مقدم است . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 6 ، ص ( 162 - 161 ) . رشاد ، محمد ، اصول فقه ، ص 304 . تعارض خبر واحد با كتاب ر . ك : تخصيص كتاب به خبر واحد تعارض خبر واحد و اجماع منقول تنافى ميان مدلول خبر واحد و اجماع منقول تعارض خبر واحد و اجماع منقول ، به معناى تنافى ميان مدلول دو دليل است ، در جايى كه يكى از آن دو ، خبر واحد و ديگرى اجماع منقول مىباشد . در تعارض خبر واحد با اجماع منقول ، اگر اجماع منقول همراه با قرائن قطعى باشد بر خبر واحد مقدم است ، و اگر اجماع منقول ، ظنى باشد همراه با قرائن قطع‌آور نباشد چنان چه يكى از آن دو داراى مرجحى باشد ، طرف راجح مقدم است ، و اگر مرجحى براى يكى از آن دو نباشد ، ميان اصولىها نسبت به حكم آن ، به شرح زير ، اختلاف وجود دارد : 1 . اجماع به دليل علو سند و عدم احتمال تقيه در آن ، بر خبر واحد مقدم است ؛ 2 . خبر واحد به دليل اظهريت در صدور از معصوم عليه السّلام ، بر اجماع منقول مقدم است ؛ 3 . هر دو مساوى هستند ، مانند دو خبر منقول . فاضل تونى ، عبد اللّه بن محمد ، الوافية فى اصول الفقه ، ص 335 . بروجردى ، محمد ، مبانى حقوق اسلامى ( مختلف الاصول ) ، ص ( 247 - 246 ) . تعارض خبر واحد و خبر متواتر تنافى ميان مدلول خبر واحد و خبر متواتر تعارض خبر واحد با خبر متواتر ، از اقسام تعارض سنت با سنت و به معناى تنافى ميان مدلول خبر واحد و خبر متواتر است ، مانند : تعارض حديث متواترى از رسول خدا ص ) كه در منابع اهل سنت آمده است : « افطر الحاجم و المحجوم ؛ بيمارى كه